Januari 2026: Vrouwen helpen vrouwen

In Trouw vertellen Marlies Couch en coauteur Jelle van Lottum over hun bijdrage aan de bundel Venster op thuis. Gezelligheid ontleed. Huiselijk geweld kwam al voor in de zeventiende en achttiende eeuw en ook toen namen vrouwen het op voor andere vrouwen.

Couch en Van Lottum deden onderzoek naar historische getuigenverklaringen over huiselijk geweld. Zij bestudeerden 24 gevallen van huiselijk geweld tussen 1645 en 1764 die ze tegenkwamen in het Notarieel Archief van Amsterdam. “Vrouwen stapten in sommige gevallen naar de notaris als waarschuwing, want een notaris kon ook een scheiding in gang zetten”, zegt Couch. In smalle, vroegmoderne huizen leefden mensen dicht op elkaar, waardoor geluiden en conflicten gemakkelijk hoorbaar waren. Hierdoor was sociale controle mogelijk en konden vrouwen elkaar bijstaan als getuige tegen hun gewelddadige echtgenoten. Dit doorbreekt het stereotiepe beeld van de vrouw als hulpeloos slachtoffer, meent Couch. “Vrouwen kunnen opstaan tegen ongelijkheid, zeker als ze elkaar ondersteunen.” Er is ook een belangrijk verschil met toen: doordat we meer op onszelf zijn en de muren tegenwoordig dikker zijn, is huiselijk geweld vaak minder zichtbaar. Dat is volgens Couch een belangrijke boodschap. “Ik denk dat het heel vaak ten onrechte als een soort bemoeien wordt gezien, maar ik zou willen dat we elkaar zouden trainen om wat meer op onze buren en anderen te letten.”

Lees het artikel in Trouw (21 januari 2026).

Over Venster op thuis

“Als je een kind in West-Europa een huis laat tekenen, is de kans groot dat het een deur, twee ramen en een puntdak tekent”, zegt antropoloog Markus Balkenhol. Hij is een van de samenstellers van het boek Venster op thuis. Dat is het tastbare, stereotiepe beeld van een huis als ‘ding’, maar daarachter gaat een veelvoud van gevoelens en ideeën schuil. Het boek, dat gemaakt is in samenwerking met het Huygens Instituut, behandelt die in de volle breedte.

Het boek is hier te koop.