skip to main content

Het Meertens Instituut is een onderzoeksinstituut dat zich bezighoudt met onderzoek en documentatie van taal en cultuur in Nederland en Nederlandse taal en cultuur in de wereld. Centraal staan de verschijnselen die het alledaagse leven in onze samenleving vormgeven.

Uitgelicht

30-11-2022
Hoe internationaal is de voornamenkeuze in Nederland?

Steeds meer populaire voornamen zijn namen die het internationaal ook goed doen. Welke landen hebben hierin het voortouw genomen en wat maakt dat een naam internationale bekendheid verwerft?

(meer…)
31-10-2022
De dialectoloog, bestaat die nog?

Dit artikel verscheen ook als blog in de reeks Faces of Science bij NEMO Kennislink.

Steeds minder mensen spreken van huis uit een dialect. Vroeger reisden dialectologen het hele land door om in kaart te brengen hoe mensen van dorp tot dorp praatten. Hoe doet een taalwetenschapper dat tegenwoordig?

(meer…)
30-09-2022
De ‘animal turn’ in de taalkunde

Eind augustus 2022 nam Antal van den Bosch afscheid als directeur van het Meertens Instituut. Onder zijn leiding zijn mooie projecten tot stand gekomen. Collega’s van het Meertens Instituut blikken terug op dit onderzoek in een korte reeks artikelen bij online tijdschrift Neerlandistiek.

(meer…)
30-06-2022
‘Het leven is één grote pelgrimstocht’

Ruim zeshonderdvijftig bedevaartsplaatsen zijn te vinden in de Bedevaartsbank, die in 2006 online kwam. In mei 2022 hebben het Meertens Instituut en het Katholiek Documentatie Centrum in Nijmegen de handen ineengeslagen om de database gezamenlijk te onderhouden. We blikken terug op de totstandkoming van deze populaire database met geestelijk vader Peter Jan Margry.

(meer…)
26-05-2022
Van Fries in Europa tot Zeeuws-Vlaams in Brazilië. De veelzijdigheid van Gertjan Postma

Op 20 mei organiseerde het Meertens Instituut een afscheidssymposium voor Gertjan Postma, die afgelopen december met pensioen ging. Postma had een bijzondere loopbaan: hij studeerde natuurkunde en specialiseerde zich in de kernfysica, maar koos uiteindelijk toch voor de taalkunde. Hij deed onderzoek naar syntactische verschijnselen in talen zoals Middelnederlands, Fries en Portugees. Bovendien deed hij veldwerk in Brazilië naar het Nederlands en het Pommers.

(meer…)
29-04-2022
Hoe kun je geuren vangen in een database?

In het onderzoek naar zintuigelijke ervaringen is reuk een ondergeschoven kindje. Binnen het Odeuropa-project ontwikkelt men een model en database om te beschrijven hoe wij geuren ervaren.

(meer…)

Nieuws

09-12-2022
Populariteit voornamen nu tot 1790 terug te vinden in Nederlandse Voornamenbank

Wie de populariteit van zijn voornaam vanaf 1790 wil weten, kan terecht bij de vernieuwde Nederlandse Voornamenbank. Het Meertens Instituut publiceert voornamen nu vanaf 1790 in de databank.

(meer…)
07-12-2022
Volledige brievencorrespondentie van Constantijn Huygens digitaal beschikbaar

Vanaf 2 december is de briefwisseling van Constantijn Huygens digitaal beschikbaar.

(meer…)
07-12-2022
Vacature Communicatie KNHG & Webredacteur Historici.nl open tot 8 januari

De KNHG, de beroepsvereniging van historici in Nederland, en het historische platform Historici.nl zijn op zoek naar een communicatiemedewerker en een webredacteur. Heb je affiniteit met erfgoed, geschiedenis en wetenschap? Heb je een goed ontwikkeld taalgevoel? Solliciteer dan tot 8 januari 2023 op deze vacature.

(meer…)

In de media

07-12-2022
December 2022: Weggegooid geld in fonteinen

Jaarlijks wordt er 1 miljoen euro aan muntgeld uit de Trevifontein in Rome gevist. Waar komt deze traditie toch vandaan?

(meer…)
07-12-2022
November 2022: Kinderliedjes op de radio

Bij Huis van het Boek is de tentoonstelling te zien: ‘Ruud de Wild: songbook. Reis langs de mooiste Nederlandse liedjes’. Martine de Bruin is projectmanager van de liederenbank van het Meertens en heeft geholpen met het samenstellen van de collectie.

(meer…)
07-12-2022
November 2022: Het Roodkapje-syndroom

Hoe gaat Nederland om met de terugkeer van de wolf? Sommige mensen spreken van een “Roodkapje-sydroom” naar aanleiding van de angst en onrust die de wolf teweeg brengt. Theo Meder is hoogleraar Volksverhaal en Vertelcultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen en bespreekt hoe de wolf wordt neergezet in sprookjes.

(meer…)

Agenda

12 januari 2023: Oproep voor abstracts Sociolinguistics Circle

De volgende editie van de Sociolinguistics Circle wordt georganiseerd door taalkundigen van LiME onderzoeksgroep (Linguistics @ Meertens) en NL-Lab en zal plaatsvinden op 31 maart 2023 bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) in Amsterdam. Inzendingen (abstracts) worden verwelkomd voor paper en poster presentaties met als onderwerp sociolinguïstiek, linguïstische antropologie, dialectologie, variatielinguïstiek of verwante disciplines. Deze abstracts kunnen ingeleverd worden tot en met 12 januari 2023.

(meer…)
13 december 2022: Wezen en waarde van het dialect in Brabant

Jos Swanenberg (hoogleraar Diversiteit in Taal en Cultuur in Brabant aan de Universiteit van Tilburg en verbonden aan het Meertens Instituut in Amsterdam) zal een lezing geven over Brabants dialect. Hij zal beginnen met een gedachtegang over het wezen en de waarde van het dialect in Noord-Brabant, waarna hij in zal gaan op de verschillende dialecten. In Zundert en omgeving spreekt men heel anders dan in Bergen op Zoom, Budel of Boxmeer.  Welke kenmerken maken dialecten verschillend en waar komen die verschillen eigenlijk vandaan?

(meer…)
13 december 2022: De strijd over de wederopbouw van boerderijen tijdens en na de Tweede Wereldoorlog

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden in Nederland meer dan 9000 boerderijen verwoest. De wederopbouw ervan was bepaald door een spanningsveld tussen behoud en innovatie. De lezing gaat in op het verhaal achter de wederopbouwboerderijen. Sophie Elpers (etnoloog Meertens Instituut en hoogleraar Immaterieel Erfgoed en Etnologie aan de Universiteit van Antwerpen) zal de verschillende standpunten belichten en zal een beeld geven van de dynamiek en complexiteit van de wederopbouw. Daarbij komen ook voorbeelden uit Nederweert en omgeving aan bod.

(meer…)