skip to main content

Het Meertens Instituut is een onderzoeksinstituut dat zich bezighoudt met onderzoek en documentatie van taal en cultuur in Nederland en Nederlandse taal en cultuur in de wereld. Centraal staan de verschijnselen die het alledaagse leven in onze samenleving vormgeven.

Uitgelicht

31-10-2022
De dialectoloog, bestaat die nog?

Dit artikel verscheen ook als blog in de reeks Faces of Science bij NEMO Kennislink.

Steeds minder mensen spreken van huis uit een dialect. Vroeger reisden dialectologen het hele land door om in kaart te brengen hoe mensen van dorp tot dorp praatten. Hoe doet een taalwetenschapper dat tegenwoordig?

(meer…)
30-09-2022
De ‘animal turn’ in de taalkunde

Eind augustus 2022 nam Antal van den Bosch afscheid als directeur van het Meertens Instituut. Onder zijn leiding zijn mooie projecten tot stand gekomen. Collega’s van het Meertens Instituut blikken terug op dit onderzoek in een korte reeks artikelen bij online tijdschrift Neerlandistiek.

(meer…)
30-06-2022
‘Het leven is één grote pelgrimstocht’

Ruim zeshonderdvijftig bedevaartsplaatsen zijn te vinden in de Bedevaartsbank, die in 2006 online kwam. In mei 2022 hebben het Meertens Instituut en het Katholiek Documentatie Centrum in Nijmegen de handen ineengeslagen om de database gezamenlijk te onderhouden. We blikken terug op de totstandkoming van deze populaire database met geestelijk vader Peter Jan Margry.

(meer…)
26-05-2022
Van Fries in Europa tot Zeeuws-Vlaams in Brazilië. De veelzijdigheid van Gertjan Postma

Op 20 mei organiseerde het Meertens Instituut een afscheidssymposium voor Gertjan Postma, die afgelopen december met pensioen ging. Postma had een bijzondere loopbaan: hij studeerde natuurkunde en specialiseerde zich in de kernfysica, maar koos uiteindelijk toch voor de taalkunde. Hij deed onderzoek naar syntactische verschijnselen in talen zoals Middelnederlands, Fries en Portugees. Bovendien deed hij veldwerk in Brazilië naar het Nederlands en het Pommers.

(meer…)
29-04-2022
Hoe kun je geuren vangen in een database?

In het onderzoek naar zintuigelijke ervaringen is reuk een ondergeschoven kindje. Binnen het Odeuropa-project ontwikkelt men een model en database om te beschrijven hoe wij geuren ervaren.

(meer…)
31-03-2022
‘Jongeren kunnen goed jongleren met taal’

Is het erg dat het dialect onder druk staat? Welke taalvarianten spreken jongeren? Het zijn enkele vragen die Jos Swanenberg wil beantwoorden in zijn onderzoek. Hij werkt sinds kort aan het Meertens Instituut, en is tevens hoogleraar Diversiteit in Taal en Cultuur aan Tilburg University.

(meer…)

Nieuws

23-11-2022
Sociolinguistics Circle 2023: oproep tot inzending papers

In maart 2023 organiseert LiME (Linguistics @ Meertens) de Sociolinguistics Circle en tot en met 12 januari kunnen papers ingediend worden ter presentatie op het event.

(meer…)
23-11-2022
Vacature communicatieadviseur Meertens Instituut tot 30 november open

Voor een communicatieadviseur bij het Meertens Instituut van het KNAW Humanities Cluster (HuC) is geen dag hetzelfde. Van jongerentaal tot verdwijnende culturen, van dierentaal tot naamkunde, jij helpt onderzoekers met de communicatie van hun onderzoek. Van klassieke persberichten tot het bijhouden van de social media, het hoort bij het werk van de communicatieadviseur van het Meertens Instituut.

Spreekt dit je aan? Lees de hele vacature en reageer!

Beeld: Britte Schilt via Canva
15-11-2022
NWA-subsidie voor projecten over kunstmatige intelligentie en taal

Op 4 november 2022 maakte NWO de projecten bekend die financiering ontvangen binnen de laatste subsidieronde van het programma NWA Wetenschapscommunicatie 2021/2022. Onder de toekenningen zijn twee projecten waar het Meertens Instituut bij betrokken is.

(meer…)

In de media

23-11-2022
November 2022: Herdenkingsdag voor corona pandemie?

Op 22 november was het duizend dagen geleden sinds de eerste coronabesmetting in Nederland. Sindsdien is er veel gebeurd. Moeten we het einde van de coronacrisis gaan vieren of herdenken wanneer COVID definitief verslagen is?

(meer…)
23-11-2022
November 2022: Marie spreekt je toe in het Twents

In een verzorgingshuis in Enschede heeft Marie een speciaal voor haar ingerichte kamer. Ieder die er binnenstapt wordt begroet in Maries dialect: het Twents. Maar Marie is niet zomaar een bewoner van De Posten in Enschede, in dit fictieve personage zitten de resultaten van wetenschappelijk onderzoek van de Universiteit Maastricht en het Meertens Instituut. Taalkundige Leonie Cornips en sociaal cultureel antropologe Jolien Makkinga deden onderzoek naar hoe het spreken van dialect van invloed kan zijn op je gevoel van welzijn in een verpleeghuis. Daar kwam Marie, een levensgrote Overijsselse klankkast, uit.

(meer…)
23-11-2022
November 2022: Taalkundige hulp in de rechtbank

Een Flink winkel aan de Nassaukade in Amsterdam moet sluiten omdat ze geen “echte” supermarkt zijn volgens de gemeente. Bij de rechtszaak werd taalkundige Marc van Oostendorp erbij betrokken. “De definitie van ‘detailhandel’ in bestemmingsplannen laat geregeld ruimte voor interpretatieverschillen,” stelt de taalkundige, en ook advocaten proberen zo de Flink supermarkt open te houden.

(meer…)

Agenda

12 januari 2023: Oproep voor abstracts Sociolinguistics Circle

De volgende editie van de Sociolinguistics Circle wordt georganiseerd door taalkundigen van LiME onderzoeksgroep (Linguistics @ Meertens) en NL-Lab en zal plaatsvinden op 31 maart 2023 bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) in Amsterdam. Inzendingen (abstracts) worden verwelkomd voor paper en poster presentaties met als onderwerp sociolinguïstiek, linguïstische antropologie, dialectologie, variatielinguïstiek of verwante disciplines. Deze abstracts kunnen ingeleverd worden tot en met 12 januari 2023.

(meer…)
11 december 2022: De Plantagedialogen

Het Sranantongo ontstond op beladen grond: de plantages van het Suriname uit de 18e eeuw. In dit eenmalige event van Het Taalmuseum kun je luisteren naar de pennen van twee Nederlanders uit die tijd. Een dialoog die zowel tot slaaf gemaakten als slavendrijvers aan het woord laat. Een wrange dialoog maar in een taal die symbool staat voor de menselijke veerkracht.

(meer…)
24 november 2022: Symposium en rede ter gelegenheid van afscheid Peter Jan Margry – ‘Visionary Words and Worlds’

Over ruim twee maanden gaat prof.dr. Peter Jan Margry met pensioen, zowel bij het Meertens Instituut als bij de Universiteit van Amsterdam (vakgroep Cultuurwetenschappen).

(meer…)