Vragenlijstenbank (niet meer online beschikbaar)

De Vragenlijstenbank van het Meertens Instituut bevat een overzicht van vragenlijsten en bijbehorende vragen over dialectgebruik, volkskunde en naamkunde die tussen 1931 en 2005 zijn uitgezonden. Deze vragenlijsten werden verspreid onder informanten om inzicht te krijgen in de variatie in taal en cultuur binnen het Nederlandse taalgebied. De antwoorden op de vragenlijsten zijn afkomstig uit heel Nederland en, voor een groot deel van de vragen, ook uit Vlaanderen.

De huidige databank biedt ook toegang tot een (klein) deel van de ingevulde vragenlijsten, maar kent inhoudelijke en technische beperkingen in dekking en doorzoekbaarheid. Ongeveer 10% van de antwoorden is in de databank opgenomen; de overige antwoorden zijn wel bewaard, maar grotendeels nog niet machineleesbaar beschikbaar (zie onder).

Toegang en gebruik

Belangrijk: sinds juni 2025 is de Vragenlijstenbank niet langer online toegankelijk.

Uit een technische controle (2024–2025) bleek dat de databank niet voldoet aan de huidige veiligheidseisen. Daarnaast maakte de verouderde infrastructuur het lastig om de databank op een duurzame en toekomstbestendige manier te onderhouden en verder te ontwikkelen. Om de privacy van informanten te beschermen en risico’s zoals datalekken (bijvoorbeeld van NAW-gegevens) en cyberaanvallen te voorkomen, is besloten de online toegang stop te zetten.

De onderliggende data blijft echter beschikbaar, zij het niet meer via de online Vragenlijstenbank.

Overzichten en informatie over de vragenlijsten blijven online raadpleegbaar (zie onder).
Externe gebruikers kunnen een aanvraag doen om de gegevens in te zien.
Onderzoekers binnen het KNAW Humanities Cluster hebben onder voorwaarden toegang tot de databank via interne systemen.
Gedigitaliseerde vragenlijsten kunnen worden opgevraagd; niet-gedigitaliseerde materialen kunnen op locatie worden geraadpleegd.

Voor inzage of onderzoeksverzoeken kan contact worden opgenomen via: info@meertens.knaw.nl.

Het Meertens Instituut streeft ernaar collecties zo open mogelijk beschikbaar te stellen, volgens het principe: “as open as possible, as closed as necessary”, met nadruk op privacy en veiligheid.

Inhoud van de collectie

Tot 2005 zijn in totaal 226 vragenlijsten verstuurd, met samen 15.638 vragen:

120 vragenlijsten over dialectgebruik (1931–2005)
94 vragenlijsten over volkskunde (1934–2004)
11 vragenlijsten over naamkunde (1946–1965)

Vanaf 2005 zijn vragenlijsten digitaal verspreid via het Meertens Panel; deze maken geen deel uit van de Vragenlijstenbank.

Beschikbaarheid van de antwoorden

De oorspronkelijke handgeschreven antwoorden worden bewaard bij het Meertens Instituut.
In de jaren ’80 zijn de antwoorden op 148 vragenlijsten op microfiche vastgelegd.
In recentere jaren zijn scans gemaakt, waardoor de antwoorden van in totaal 164 vragenlijsten digitaal beschikbaar zijn. Deze zijn grotendeels nog niet machineleesbaar.
Daarnaast zijn de vragen uit de vragenlijsten opgenomen in een database.
In de database vinden we ook de doorzoekbare antwoorden van ongeveer 10% van de vragenlijsten, overgetikt door vele vrijwilligers in een Meertens crowdsourcingproject en via het Vele Handen-platform.

Hoewel de online databank niet meer toegankelijk is, blijven deze materialen wel beschikbaar via andere routes voor onderzoek en inzage.

Context en registers bij de Vragenlijstenbank

De volkskundevragenlijsten 1-58 (1934-1988) van het P.J. Meertens-Instituut, ingeleid door A.J. Dekker; met register door J.J. Schell, Amsterdam: P.J. Meertens-Instituut, 1989 [pdf]
J. Brouwer & D. Zeldenrust, De Volkskundige Vragenlijsten van het Meertens-Instituut 58-73 (1989-2004). Amsterdam, Meertens Instituut, 2021. [pdf]
J. Brouwer & D. Zeldenrust, De Digitale Vragenlijsten 1-34 (2002-2023) van het Meertens-Instituut. Amsterdam, Meertens Instituut, 2023. [pdf]
Register op het dialectmateriaal, in de jaren 1931-1941 bijeengebracht door het Centraal bureau voor Nederlandsche en Friesche dialecten (vragenlijst 1-10 en Gemeenschappelijke vragenlijst), Amsterdam, 1943 [pdf]
Vragenlijsten met register (1931-1958), met een voorw. van J. Daan, Amsterdam, 1960 [pdf]
Dialectvragenlijsten met register (1959-1975). Amsterdam, 1982 [pdf]
Register Dialectvragenlijsten 1976-1994. Amsterdam, 1995 [pdf]
[Dialectvragenlijsten zonder register 1976-2005]. Amsterdam, 2005 [pdf]
Naamkundige vragenlijsten zonder register 1946-1965 [pdf]

Overige literatuur:

A.J. Dekker, ‘De volkskundevragenlijsten van het P.J. Meertens-Instituut. Hun doel en hun mogelijkheden en beperkingen als bron’, in: Volkskundig Bulletin 15,1 (1989), pp. 60-84 [pdf]