skip to main content

Het Meertens Instituut is een onderzoeksinstituut dat zich bezighoudt met onderzoek en documentatie van taal en cultuur in Nederland en Nederlandse taal en cultuur in de wereld. Centraal staan de verschijnselen die het alledaagse leven in onze samenleving vormgeven.

Uitgelicht

30-06-2022
‘Het leven is één grote pelgrimstocht’

Ruim zeshonderdvijftig bedevaartsplaatsen zijn te vinden in de Bedevaartsbank, die in 2006 online kwam. In mei 2022 hebben het Meertens Instituut en het Katholiek Documentatie Centrum in Nijmegen de handen ineengeslagen om de database gezamenlijk te onderhouden. We blikken terug op de totstandkoming van deze populaire database met geestelijk vader Peter Jan Margry.

(meer…)
26-05-2022
Van Fries in Europa tot Zeeuws-Vlaams in Brazilië. De veelzijdigheid van Gertjan Postma

Op 20 mei organiseerde het Meertens Instituut een afscheidssymposium voor Gertjan Postma, die afgelopen december met pensioen ging. Postma had een bijzondere loopbaan: hij studeerde natuurkunde en specialiseerde zich in de kernfysica, maar koos uiteindelijk toch voor de taalkunde. Hij deed onderzoek naar syntactische verschijnselen in talen zoals Middelnederlands, Fries en Portugees. Bovendien deed hij veldwerk in Brazilië naar het Nederlands en het Pommers.

(meer…)
29-04-2022
Hoe kun je geuren vangen in een database?

In het onderzoek naar zintuigelijke ervaringen is reuk een ondergeschoven kindje. Binnen het Odeuropa-project ontwikkelt men een model en database om te beschrijven hoe wij geuren ervaren.

(meer…)
31-03-2022
‘Jongeren kunnen goed jongleren met taal’

Is het erg dat het dialect onder druk staat? Welke taalvarianten spreken jongeren? Het zijn enkele vragen die Jos Swanenberg wil beantwoorden in zijn onderzoek. Hij werkt sinds kort aan het Meertens Instituut, en is tevens hoogleraar Diversiteit in Taal en Cultuur aan Tilburg University.

(meer…)
28-02-2022
‘Veel jongeren kennen dezelfde straattaalwoorden’

Khalid Mourigh is gespecialiseerd in straattaal, de taalvariant die sinds de jaren 90 populair is onder jongeren in de multi-etnische steden in Nederland. Sinds kort werkt hij aan het Meertens Instituut. De afgelopen jaren onderzocht hij het Marokkaans Nederlands in Gouda en schreef hij een boek over zijn opa, om een stem te geven aan de eerste generatie Marokkaanse migranten.

(meer…)
22-02-2022
Eerste resultaten van de koeientaalquiz

In het najaar 2021 riepen we via het Meertens Panel en sociale media mensen op om de koeientaalquiz in te vullen. In deze quiz vroegen we naar de betekenis van verschillende geluiden die een koe produceert in diverse situaties.

(meer…)

Nieuws

27-09-2022
Prof.dr. Inger Leemans benoemd als interim-directeur Meertens Instituut

Cultuurhistoricus prof. dr. Inger Leemans (51) wordt per 1 oktober 2022 voor zes maanden interim-directeur van het Meertens Instituut van de KNAW. Ze is al als hoofd van de onderzoeksgroep NL-Lab verbonden aan het Humanities Cluster van de KNAW. Daarnaast is ze hoogleraar cultuurgeschiedenis aan de Vrije Universiteit Amsterdam en lid van het KNAW-genootschap. Ze volgt Antal van den Bosch op, die vanaf 2017 directeur van het Meertens Instituut was.

(meer…)
14-09-2022
City Sniffers: ontdek het verleden van Amsterdam met je neus

In de maand september kan iedereen die Amsterdam bezoekt, of in onze hoofdstad woont of werkt, de stedelijke ruimte van Amsterdam verkennen op een bijzondere manier: met inzet van alle zintuigen. Tijdens de wandeling City Sniffers, de eerste rondleiding in Amsterdam die (ook) de aandacht legt op geur, gebruikt de wandelaar zijn of haar neus om vergeten erfgoed te ontdekken en onderzoeken. City Sniffers is ontstaan uit een samenwerking tussen wetenschappers die binnen het project Odeuropa onderzoek doen naar historische geuren, het Amsterdam Museum en geurdesigners.

(meer…)
30-08-2022
Afscheidsbijdragen voor Antal van den Bosch op Neerlandistiek

Deze week neemt Antal van den Bosch afscheid als directeur van het Meertens Instituut. Onder zijn leiding zijn mooie projecten tot stand gekomen. Collega’s van het Meertens Instituut blikken terug op dit onderzoek in een korte reeks artikelen op online tijdschrift Neerlandistiek.

(meer…)

In de media

30-06-2022
Juni 2022: Overal verhalen over ‘needle spiking’, maar waar is het bewijs?

Geruchten over het zogenoemde needle spiking, het gebruik van een injectienaald om iemand te drogeren, doken vorig jaar voor het eerst op in het Verenigd Koninkrijk. Sinds kort zijn er ook meldingen in Nederland. Wat is er waar van deze verhalen?

Verhalenexpert Theo Meder in gesprek met de Volkskrant.

(meer…)
Rijkgeïllustreerd Duits manuscript van Wigalois, een Arturroman. Beeld door Universiteitsbibliotheek Leiden.
30-06-2022
Juni 2022: Could the greatest works of literature be undiscovered?

“Only a fraction of the world’s stories have survived. What might we be missing?”

The Guardian besteedt aandacht aan het onderzoek van een internationaal, interdisciplinair team van wetenschappers, geleid door onderzoekers van het Meertens Instituut in Amsterdam en de Universiteit van Antwerpen. Het team ontdekte dat maar liefst een derde van alle middeleeuwse Europese ridderromans in de loop der eeuwen verloren is gegaan. De wetenschappers gebruikten voor hun berekeningen modellen uit de ecologie, voor het tellen van zeldzame soorten.

(meer…)
30-06-2022
Juni 2022: Jerichowandeling als een vorm van exorcisme

Op zaterdagmiddagen loopt een groepje katholieken al biddend rondjes om een spookhuis waar ooit het Mirakel van Amsterdam plaatsvond. Zeven maal, in de hoop dat de ontheiliging van deze plek stopt. In het pand op het Rokin is tegenwoordig de Amsterdam Dungeon gevestigd. “De Dungeon eruit, de Vrouwe erin.”

(meer…)

Agenda

18 november 2022: Taal en Tongval 2022

Op vrijdag 18 november 2022 vindt het Taal en Tongval Colloquium plaats in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL), Koningstraat 18 in Gent. Het thema is ‘Micro- en macrovariatie: Verschillende visies in onderzoek naar taalvariatie en taalverandering’. Het colloquium wordt mede-georganiseerd en gepresenteerd door taalonderzoekers van het Meertens Instituut.

(meer…)
21 oktober 2022: Naamkundedag

We zijn blij dat het weer mogelijk is om naamkundigen in Nederland en Vlaanderen uit te nodigen om elkaar te ontmoeten en lezingen bij te wonen die de veelzijdigheid van het vakgebied weerspiegelen. Wees van harte welkom op het Meertens Instituut in Amsterdam.

(meer…)
10 – 14 oktober 2022: Animal – Human Studies from a Humanities Perspective

Vijfdaagse cursus aan het Netherlands Institute for Cultural Analysis (NICA), georganiseerd door Leonie Cornips (Meertens Instituut, Universiteit Maastricht) en Maarten Reesink (UvA).

(meer…)