skip to main content

Het Meertens Instituut is een onderzoeksinstituut dat zich bezighoudt met onderzoek en documentatie van taal en cultuur in Nederland en Nederlandse taal en cultuur in de wereld. Centraal staan de verschijnselen die het alledaagse leven in onze samenleving vormgeven.

Uitgelicht

30-06-2022
‘Het leven is één grote pelgrimstocht’

Ruim zeshonderdvijftig bedevaartsplaatsen zijn te vinden in de Bedevaartsbank, die in 2006 online kwam. In mei 2022 hebben het Meertens Instituut en het Katholiek Documentatie Centrum in Nijmegen de handen ineengeslagen om de database gezamenlijk te onderhouden. We blikken terug op de totstandkoming van deze populaire database met geestelijk vader Peter Jan Margry.

(meer…)
26-05-2022
Van Fries in Europa tot Zeeuws-Vlaams in Brazilië. De veelzijdigheid van Gertjan Postma

Op 20 mei organiseerde het Meertens Instituut een afscheidssymposium voor Gertjan Postma, die afgelopen december met pensioen ging. Postma had een bijzondere loopbaan: hij studeerde natuurkunde en specialiseerde zich in de kernfysica, maar koos uiteindelijk toch voor de taalkunde. Hij deed onderzoek naar syntactische verschijnselen in talen zoals Middelnederlands, Fries en Portugees. Bovendien deed hij veldwerk in Brazilië naar het Nederlands en het Pommers.

(meer…)
29-04-2022
Hoe kun je geuren vangen in een database?

In het onderzoek naar zintuigelijke ervaringen is reuk een ondergeschoven kindje. Binnen het Odeuropa-project ontwikkelt men een model en database om te beschrijven hoe wij geuren ervaren.

(meer…)
31-03-2022
‘Jongeren kunnen goed jongleren met taal’

Is het erg dat het dialect onder druk staat? Welke taalvarianten spreken jongeren? Het zijn enkele vragen die Jos Swanenberg wil beantwoorden in zijn onderzoek. Hij werkt sinds kort aan het Meertens Instituut, en is tevens hoogleraar Diversiteit in Taal en Cultuur aan Tilburg University.

(meer…)
28-02-2022
‘Veel jongeren kennen dezelfde straattaalwoorden’

Khalid Mourigh is gespecialiseerd in straattaal, de taalvariant die sinds de jaren 90 populair is onder jongeren in de multi-etnische steden in Nederland. Sinds kort werkt hij aan het Meertens Instituut. De afgelopen jaren onderzocht hij het Marokkaans Nederlands in Gouda en schreef hij een boek over zijn opa, om een stem te geven aan de eerste generatie Marokkaanse migranten.

(meer…)
22-02-2022
Eerste resultaten van de koeientaalquiz

In het najaar 2021 riepen we via het Meertens Panel en sociale media mensen op om de koeientaalquiz in te vullen. In deze quiz vroegen we naar de betekenis van verschillende geluiden die een koe produceert in diverse situaties.

(meer…)

Nieuws

01-07-2022
Nieuwsbrief juni 2022

In de nieuwsbrief van juni een interview met Peter Jan Margry over de Bedevaartsbank, waarvan de collectie vorige maand werd overgedragen aan het Katholiek Documenatie Centrum in Nijmegen. De geschiedenis van de Bedevaartsbank loopt parallel aan de academische loopbaan van Margry, die later dit jaar pensioneert. Samen met hem blikken we terug op de totstandkoming van deze populaire databank.

30-06-2022
‘Face of Science’ Kristel Doreleijers laat scholieren zien hoe het is om taalonderzoek te doen

In maart werd Kristel Dorelijers, die aan Tilburg University en het Meertens Instituut als promovenda onderzoek doet naar taalvariatie, door de KNAW gekozen als één van de nieuwe Faces of Science. Kristels onderzoek richt zich met name op dialecten in Brabant. Voor Faces of Science neemt ze scholieren een jaar lang mee de wetenschap in: aan de hand van video en blogs laat ze zien hoe het is om onderzoek naar (streek)talen te doen. Natuurlijk mag iedere geïnteresseerde meekijken en -lezen!

(meer…)
30-06-2022
Bedevaartcollectie overgedragen aan Katholiek Documentatie Centrum

Op woensdag 25 mei vond de officiële aftrap van een nieuwe samenwerking tussen het Meertens Instituut te Amsterdam en het Katholiek Documentatie Centrum (KDC) te Nijmegen plaats tijdens het symposium Bedevaart in kaart aan de Radboud Universiteit. Het Meertens Instituut draagt de collectie Bedevaartplaatsen in Nederland over aan het KDC. Voortaan werken beide instellingen samen aan het beheer en het onderhoud van de database en kunnen onderzoekers bij het KDC onderzoek doen in deze collectie.

(meer…)

In de media

30-06-2022
Juni 2022: Overal verhalen over ‘needle spiking’, maar waar is het bewijs?

Geruchten over het zogenoemde needle spiking, het gebruik van een injectienaald om iemand te drogeren, doken vorig jaar voor het eerst op in het Verenigd Koninkrijk. Sinds kort zijn er ook meldingen in Nederland. Wat is er waar van deze verhalen?

Verhalenexpert Theo Meder in gesprek met de Volkskrant.

(meer…)
Rijkgeïllustreerd Duits manuscript van Wigalois, een Arturroman. Beeld door Universiteitsbibliotheek Leiden.
30-06-2022
Juni 2022: Could the greatest works of literature be undiscovered?

“Only a fraction of the world’s stories have survived. What might we be missing?”

The Guardian besteedt aandacht aan het onderzoek van een internationaal, interdisciplinair team van wetenschappers, geleid door onderzoekers van het Meertens Instituut in Amsterdam en de Universiteit van Antwerpen. Het team ontdekte dat maar liefst een derde van alle middeleeuwse Europese ridderromans in de loop der eeuwen verloren is gegaan. De wetenschappers gebruikten voor hun berekeningen modellen uit de ecologie, voor het tellen van zeldzame soorten.

(meer…)
30-06-2022
Juni 2022: Jerichowandeling als een vorm van exorcisme

Op zaterdagmiddagen loopt een groepje katholieken al biddend rondjes om een spookhuis waar ooit het Mirakel van Amsterdam plaatsvond. Zeven maal, in de hoop dat de ontheiliging van deze plek stopt. In het pand op het Rokin is tegenwoordig de Amsterdam Dungeon gevestigd. “De Dungeon eruit, de Vrouwe erin.”

(meer…)

Agenda

10 – 14 oktober 2022: Animal – Human Studies from a Humanities Perspective

Vijfdaagse cursus aan het Netherlands Institute for Cultural Analysis (NICA), georganiseerd door Leonie Cornips (Meertens Instituut, Universiteit Maastricht) en Maarten Reesink (UvA).

(meer…)
1 – 5 augustus 2022: Symposium Methods XVII – (Dia)Lects in the 21st Century

Tijdens het symposium Methods XVII – (Dia)Lects in the 21st Century, dat plaatsvindt van 1 tot en met 5 augustus 2022 in het Duitse Mainz, zijn taalonderzoekers Leonie Cornips en Marjo van Koppen de sprekers van de keynote-lezing op de tweede dag. Beide onderzoekers werken aan het Meertens Instituut.

Hun lezing draagt de titel: “Exploring 21st century methods for analysing nonhuman embodied, interactional grammar”.

(meer…)
20 – 24 juli 2022: Vierdaagse cursus ‘Dier en mens’

Dier en mens is een cursus die van 20 tot en met 24 juli 2022 wordt aangeboden door de Internationale School voor Wijsbegeerte (ISVW).

(meer…)