Promotie Emmie (Emma) Hoebens
Op 26 augustus 2025 verdedigde Emmie Hoebens, tot dit jaar gastonderzoeker aan het Meertens instituut, haar proefschrift Taal als muur; een sociolinguïstisch onderzoek naar taal en cultuur van de mennonietengemeenschap Salamanca in Bacalar, Quintana Roo, Mexico op de Radboud Universiteit.
In haar promotieonderzoek richtte Hoebens zich op de taal en cultuur van een Ooltkolonia mennonietengemeenschap in het zuidoosten van Mexico. Hoebens ging als antropologisch taalonderzoeker uit van de centrale vraag: welke rol speelt taal in het eeuwenlange behoud van deze gemeenschap? Ze onderzocht dit door middel van meerdere periodes van veldobservatie en participatie. Ze werd begeleid door promoteren Frans Hinskens (Meertens Instituut) en Nicoline van der Sijs.
Een afgesloten gemeenschap met eigen talen
De Ooltkolonia (‘Oudkoloniërs’) zijn doopsgezinden die hun religieuze levensorde baseren op de leer van de Friese predikant Menno Simons. Ze leven afgezonderd van de wereld, met eigen scholen, kledingregels én talen. Ze beschikken over twee talen die alleen zij spreken, het mennonitisch Nederduits (Plautdietsch) en het mennonitisch Hoogduits (Huachdietsch), talen die contact buiten de gemeenschap beperken. Een stukje Nederlands erfgoed is in deze gesloten gemeenschappen nog altijd terug te vinden, zowel in het Plautdietsch als in voor- en achternamen en andere tradities.
Belangrijkste bevindingen
Het onderzoek toont aan op welke manieren taal het functioneren ín en ván de gemeenschap bevordert en bepaalt, en dat de taalconventies en het alfabetiseringsproces in Salamanca volledig gericht zijn op gemeenschapsbehoud. Het biedt ook bijzonder inzicht in de rituele organisatie van een radicaal religieuze gemeenschap gebaseerd op collectieve nederigheid.
In haar vervolgonderzoek zal Hoebens zich richten op de positie van de mennonitische Ooltkolonia in de Mexicaanse maatschappij en de controversen tussen de evangelische en Ooltkolonia mennonieten en de daarmee samenhangende taaldynamiek.
Zowel promotoren als opponenten hadden lof voor de verbinding die Hoebens had weten te bewerkstelligen met deze gesloten gemeenschap en voor de wetenschappelijk integere weergave van het onderzoek. Nicoline van der Sijs overhandigde Hoebens de bul.
Het proefschrift is in boekvorm (of als open access PDF) te verkrijgen via Lot Publications.