Januari 2026: De geuren van de geschiedenis

We leren vaak visueel over het verleden, en soms kunnen we historische voorwerpen aanraken of naar opnames luisteren. Maar zelden gebruiken we ons reukvermogen – onze oudste, meest primaire manier om over de omgeving te leren – om de geschiedenis te ervaren.

Inger Leemans is cultuurhistorica en heeft met project Odeuropa verschillende geuren uit de geschiedenis in kaart gebracht. Ze stelt dat gereconstrueerde geuren museumbezoeken kunnen verrijken, zeker voor onervaren bezoekers. Er bestaat namelijk minder formele taal om geur te beschrijven dan om beeldende kunst of tentoonstellingen te interpreteren. Aangezien er geen “juiste manier” is om over geur te praten, zegt ze, “is je eigen kennis net zo goed als die van anderen.”

Behoud van geurerfgoed

Ondanks de mogelijkheid van geuren om ons begrip van geschiedenis en kunst te verrijken, worden ze zelden met dezelfde zorg bewaard als gebouwen of archeologische artefacten. Odeuropa probeert daar verandering in te brengen. Zij combineren chemie, etnografie, geschiedenis en andere disciplines om het olfactorische erfgoed te documenteren en te behouden.

“Reukzin helpt onze culturen vorm te geven, hoewel dat vaak onbewust gebeurt of zonder dat we het merken”, zegt Leemans. “Als we het over cultureel erfgoed hebben, kunnen we denken aan religieuze rituelen, maar we kunnen ook denken aan specifieke geuren die we al heel lang koesteren en waarmee we leven.” Om deze complexe historische ‘geurlandschappen’ te reconstrueren, hebben Leemans en haar collega’s oude documentarchieven en afbeeldingen doorzocht op verwijzingen naar geuren. “We zoeken naar neusgetuigen, mensen die die geuren beschrijven”, zegt ze. “Maar we kijken ook naar de componenten van dat geurlandschap”, zoals architectonische beschrijvingen waarin bouwmaterialen worden opgesomd.

Lees het artikel in Knowable Magazine (taal: Engels, 28 januari 2026).