Nieuw themanummer Trajecta belicht bedevaartcultuur in Nederland
Recent verscheen een speciaal themanummer van het tijdschrift Trajecta, gewijd aan bedevaartcultuur en pelgrimage in Nederland. De editie is het resultaat van een samenwerking tussen het Meertens Instituut en het Katholiek Documentatie Centrum (KDC) aan de Radboud Universiteit.
In zes artikelen volgt het themanummer de bedevaartcultuur in Nederland door de eeuwen heen, van de Nederlandse pelgrimages naar Lourdes en Scherpenheuvel tot geplande maar nooit-gebouwde heiligdommen. Samen schetsen deze bijdragen hoe de bedevaartcultuur zich wijd verspreidde en zich door de tijd heen ontwikkelde. Onderzoeker Peter Jan Margry (Meertens Instituut) leverde drie bijdragen aan het nummer.
Databank Bedevaart en Bedevaartplaatsen in Nederland
De artikelen putten rijkelijk uit de databank Bedevaart en Bedevaartplaatsen in Nederland, die het Meertens Instituut ruim dertig jaar geleden opzette. De databank omvat inmiddels 679 bedevaartplaatsen en wordt nog steeds uitgebreid. De fysieke collectie met bronmateriaal verhuisde vijf jaar geleden naar het KDC in Nijmegen, waar een team aan verdere uitbreiding en verrijking werkt.
Het idee voor het themanummer kwam onder andere voort uit het symposium Bedevaart in Kaart, dat het Meertens en het KDC in 2022 organiseerden.
Bedevaartbloei in de Lage Landen
De bijdragen laten zien hoe er in de negentiende eeuw een dicht bedevaartnetwerk ontstond, van eeuwenoude tot relatief recente pelgrimsoorden. Dit netwerk stimuleerde katholieken om vaker en dichter bij huis verschillende cultusplaatsen te bezoeken. De auteurs analyseren de factoren achter de sterke bedevaartbloei in de negentiende en twintigste eeuw in de Lage Landen. Onder andere Mariaverering, beschermheiligen, verschijningen en miraculeuze genezingen speelden hierbij een belangrijke rol.
Ook de perspectieven van de bedevaartgangers en andere direct betrokkenen zelf komen aan bod. Zo gaan de artikelen in op hedendaagse ervaringen onderweg naar het bedevaartsoord en de manier waarop bezoekers achteraf reflecteren op hun tocht. Samen tonen de bijdragen – die in open access beschikbaar zijn – een dynamisch onderzoeksveld, dat zich ook laat uitbreiden naar eigentijdse vormen van pelgrimage. De rijke collecties van het Meertens Instituut en het KDC bieden genoeg aanknopingspunten voor vervolgonderzoek.
Over tijdschrift Trajecta
Trajecta. Religion, Culture and Society in the Low Countries publiceert peerreviewed artikelen over de historische dynamiek tussen religie, cultuur en samenleving in de Nederlanden en het gerelateerde erfgoed. Het tijdschrift besteedt aandacht aan alle confessionele en religieuze tradities die in de geschiedenis van de Nederlanden en de (voormalige) koloniën een rol hebben gespeeld. Trajecta wordt uitgegeven door Amsterdam University Press.