In de media

Februari 2026: Belangrijke inzichten uit getuigenissen

Niet voor iedereen is het thuis vertrouwd, veilig en gezellig. Dat is nu zo en dat was vroeger helaas ook al zo. In Venster op thuis bewijzen Marlies Couch en Jelle van Lottum dat aan de hand van notariële akten.

Schilderij: Het vertrouwelijk onderhoud. Interieur met drie vrouwen. Een oude koopvrouw met een mand en een berkenmeier in de hand vertelt de laatste roddels aan een jonge zittende vrouw, de vrouw des huizes. Een staande dienstmaagd luistert mee. Aan de wand hangt een landkaart.
Vertrouwelijk onderhoud (1661) van Quiringh Gerritsz. van Brekelenkam. Beeld: Rijksmuseum.

In de zeventiende- en achttiende-eeuw konden vrouwen naar de notaris stappen om te getuigen van huiselijk geweld. Uit deze Amsterdamse getuigenverklaringen maken onderzoekers Marlies Couch en Jelle van Lottum op dat huiselijk geweld tegen vrouwen van alle tijden is. De notariële akten tonen het belang aan van sociale cohesie in de buurt. Opvallend is de solidariteit van vooral andere vrouwen bij geweld.

De waarheid van de verklaringen staat in de Amsterdamse notariële akten niet centraal, benadrukken Couch en Van Lottum. Belangrijker is wat ze onthullen. De verklaringen geven, anders dan andere juridische bronnen, een goede indruk van gesproken taal, alledaagse ervaringen en huiselijke en sociale conflicten tussen mensen uit alle lagen van de bevolking. De akten bevatten bovendien gegevens over leeftijd, beroep, woonplaats en onderlinge relaties. De verwijzingen naar gedrag en reputatie maken het mogelijk om op basis van deze akten ideeën over genderverhoudingen, sociale normen en hulpstructuren te reconstrueren.

Lees het artikel in het Parool (21 februari 2026).

Venster op thuis: Gezelligheid ontleed is te koop bij Sterck & De Vreese.