Miljoenensubsidie NWA voor onderzoek naar doorwerkingen slavernijverleden

Hoe werken het Nederlandse slavernij- en koloniale verleden vandaag nog door in de samenleving? Die vraag staat centraal in het onderzoeksproject Slavery past present, dat ruim 3.2 miljoen euro financiering ontvangt vanuit de Nationale Wetenschapsagenda (NWA). Antropoloog Markus Balkenhol maakt deel uit van het internationale consortium.

Een groep van zo'n 30 mensen staat buiten in 2 rijen achter elkaar opgesteld, met op de achtergrond een rij bomen, en poseert voor de foto — Het consortium tijdens het ‘sandpit’-traject

De Nederlandse slavernij en het kolonialisme hebben diepe sporen achtergelaten, die nog altijd doorwerken in hedendaagse maatschappelijke verhoudingen. Ondanks formele excuses van de Nederlandse regering, blijven onrechtvaardigheden bestaan. Het project Slavery past present: Dutch slavery and colonialism and their present-day impact wil daarom een impuls geven aan wetenschappelijk onderzoek naar en maatschappelijke bewustwording van deze thema’s.

Breed internationaal consortium

Het project, geleid door interdisciplinair sociaal wetenschapper Alana Helberg-Proctor van de Universiteit van Amsterdam, wordt uitgevoerd door een groot internationaal consortium van onderzoekers, erfgoed- en grass roots-organisaties, en culturele makers uit binnen- en buitenland. Antropoloog en Meertens-onderzoeker Markus Balkenhol (rechts) leidt een deelonderzoek naar ‘intersectioneel herinneren’.

Aan de subsidie ging een zogeheten ‘sandpit-traject’ vooraf, waarin de consortiumpartners gezamenlijk het onderzoeksvoorstel ontwikkelden. Binnen dit traject werden expertise, onderzoeksvragen en maatschappelijke perspectieven samengebracht in één inter- en transdisciplinair project.

Onderzoek naar doorwerking én herstel

Binnen het project onderzoeken de partners niet alleen de hedendaagse doorwerking van slavernij en kolonialisme, maar ook welke mogelijkheden er zijn voor herstel en maatschappelijke erkenning. Centraal hierbij staan de perspectieven van nazaten van tot slaaf gemaakte mensen van Afrikaanse en inheemse afkomst in en uit Suriname, het Caribisch deel van het Koninkrijk, Zuid-Afrika, Indonesië en Nederland.

Het consortium combineert wetenschappelijk onderzoek met maatschappelijke samenwerking en publieksgerichte activiteiten, onder andere door middel van een documentaire, podcastserie, een digital story map en kinderboeken. Het project richt zich daarmee zowel op kennisontwikkeling als op bredere maatschappelijke bewustwording en dialoog.

Subproject over intersectioneel herinneren

Het subproject (‘werkpakket’) intersections, geleid door Balkenhol, ontwikkelt het begrip ‘intersectional memory’ als raamwerk om te begrijpen hoe de gevolgen van slavernij en kolonialisme verschillend worden ervaren en herinnerd, en waarom sommige stemmen en geschiedenissen daarbij onderbelicht blijven.

Het project bouwt daarbij voort op recent werk over memory activism en het idee van ‘herinnering als hoop’: manieren waarop groepen aandacht vragen voor onderbelichte geschiedenissen en bijdragen aan nieuwe vormen van herinnering en erkenning. Daarmee willen de onderzoekers niet alleen inzicht bieden in hedendaagse herinnering, maar ook zicht krijgen op en bouwen aan een andere mogelijke toekomst.

Het consortium

Alle leden van het internationale consortium

Dr. Alana Helberg-Proctor, interdisciplinair sociaal wetenschapper aan de afdeling Antropologie van de UvA, is hoofdaanvrager. Consortiumpartners zijn: Dr. Emmanuel Akwasi Adu-Ampong (Universiteit Wageningen), dr. Markus Balkenhol (Meertens Instituut – KNAW), dr. Sadiah Boonstra (Universitas Gadjah Mada, Indonesia), prof. dr. Ben Crum (Vrije Universiteit Amsterdam), mr. dr. Benedicta Deogratias (University of Aruba), Ida Does (Ida Does Productions), prof. dr. Serena Does (Verwey-Jonker Instituut), dr. Renzo Duin (International Center for Amazonian Indigenous Knowledge AMIK), dr. Coen van Galen (Radboud Universiteit), dr. Rachel Gillett (Universiteit Utrecht), dr. Margo Groenewoud, dr. Deniz Ikiz (Technische Universiteit Eindhoven), Nancy Jouwe, Claudia Kraan, dr. Harro Maat (Universiteit Wageningen), dr. Linda Mann (AARN, Columbia University, USA), Wim Manuhutu (Vrije Universiteit Amsterdam), dr. Erica Meijers (Protestantse Theologische Universiteit), prof. dr. Siona O’Connell (University of Pretoria, South Africa), dr. Matthias Rosenbaum-Feldbrügge (Radboud Universiteit), dr. Carolina Sanchez-Jaegher, Uriël Sabajo (Diaspora Instituut Nederland DIN), Melissa Stamper, Afiah Vijlbrief-Angela (Universiteit van Amsterdam), Diana Vlet (Stichting Herdenking Slavernijverleden SHS), dr. Sanne Weber (Radboud Universiteit), dr. Patricia Wijntuin (Universiteit Utrecht) en dr. Paul Wolff Mitchell.

Wat is de Nationale Wetenschapsagenda?

De Nationale Wetenschapsagenda (NWA) is een initiatief van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), dat wetenschap verbindt met de samenleving. De basis van de totstandkoming en vernieuwing van de NWA ligt bij burgers. Overheden, onderzoekers, maatschappelijke organisaties en burgers ontwikkelen en benutten samen kennis om tot wetenschappelijke en maatschappelijke impact te komen. En aan de hand van wetenschapscommunicatie wordt kennis gedeeld in de samenleving om de betrokkenheid bij en het vertrouwen in wetenschap te vergroten.

Lees meer

Lees meer over het project, de NWA-subsidie en het consortium in het nieuwsbericht van de NWO.