Venster op thuis: Gezelligheid ontleed
Het Meertens Nieuwjaarsboek 2025/2026, Venster op thuis: Gezelligheid ontleed, bundelt historische, cultuurwetenschappelijke en taalkundige perspectieven op ‘thuis’ in Nederland en laat zien hoe thuis wordt gemaakt, gevoeld en bevraagd – vroeger en nu.
Thuis: het lijkt de meest vanzelfsprekende plek op aarde. In de Nederlandse taal, reclames, liedjes en in de politiek verschijnt steeds hetzelfde beeld: een veilige, gezellige plek, vaak verbonden met het kerngezin. Maar dit vertrouwde plaatje vertelt niet het hele verhaal.
De bundel Venster op thuis laat zien hoe veelzijdig en veranderlijk ‘thuis’ in Nederland daadwerkelijk is. Vanuit historisch, cultuurwetenschappelijk en taalkundig perspectief nemen de auteurs de lezer mee naar een middeleeuws klooster, een Molukse hutkoffer en een Amsterdamse toko, maar ook naar minder tastbare vormen van thuis: de gasvlam, heimwee, geuren en talen. Thuis kan ook zijn: huiselijk geweld en uitsluiting (niet iedereen is welkom thuis).
Zo wordt duidelijk dat thuis geen vaststaand gegeven is, maar een voortdurende onderhandeling tussen mensen, dieren, microben en dingen. Thuis is intiem en persoonlijk maar, zo laten de bijdragen in deze bundel zien, altijd ook maatschappelijk en politiek.
Uiteenlopende perspectieven
De bundel bevat bijdragen van onderzoekers van het Meertens Instituut, het Huygens Instituut, NL-Lab en maatschappelijke partners. Het biedt daarmee uiteenlopende historische, cultuurwetenschappelijke en taalkundige perspectieven op een begrip dat diep verankerd is in de Nederlandse samenleving, maar niet altijd even kritisch wordt belicht.
Auteurs: Janna oud Ammerveld, Judith Brouwer, Leonie Cornips, Marlies Couch, Jan Willem Duyvendak, Sophie Elpers, Ernst van den Hemel, Marjo van Koppen, Danielle Kuijten, Marianne de Laet, Inger Leemans, Jelle van Lottum, Dirk van Miert, Khalid Mourigh, Etske Ooijevaar, Irene van Renswoude, Jules Rijssen, Irene Stengs, Jos Swanenberg, Mariken Teeuwen, Marc van Zoggel
Redactie: Markus Balkenhol, Nina Lamal, Olga Leonhard, Britt van Sloun
Illustraties (inclusief omslag) door Juliette Huygen
Uitgever: Sterck & DeVreese
Verschijningsdatum (verwacht): rond 15 januari 2026
Over het Meertens nieuwjaarsboek
Traditiegetrouw geeft het Meertens Instituut elk jaar in december/januari een nieuwjaarsboekje uit, over een onderwerp dat centraal staat in het taal- en cultuuronderzoek. Van eetcultuur in Nederland door de jaren heen tot herontdekte Groninger sprookjes; van nieuwe rituelen in coronatijd tot meertaligheid in de lage landen van de zeventiende eeuw.
Boekpresentatie
De publieke presentatie van het boek vindt op 13 januari 2026 plaats in Perdu in Amsterdam. Meer informatie.