December 2025: Vuurwerk is onlosmakelijk verbonden met ruigheid

Je kunt het explosieve karakter van de vuurwerktraditie niet letterlijk genoeg nemen, schrijft Irene Stengs voor het NRC. Ongereguleerde ruigheid is een onweerstaanbaar onderdeel van veel rituelen. Kijk maar naar vuurwerk en vreugdevuren, maar ook naar kermissen, carnaval en jaarmarkten.

“In het zelf afsteken van vuurwerk – ook dat van de siervariant – ligt precies die opwindende ruigheid waar bijna iedereen wel een beetje gevoelig voor is. Vreugdevuren behoren ook tot deze categorie: in de meeste mensen schuilt wel iets van een pyromaan, zoals de populariteit van vuurkorf en open haard illustreert,” schrijft Stengs. De vuurwerktraditie is onbeheersbaar: ondanks inspanningen van gemeenten om vuurwerk te verbieden, neemt het gebruik ervan alleen maar toe. “Hiermee volgt de vuurwerktraditie het patroon dat veel tradities en rituelen kenmerkt: vermeerdering en uitvergroting,” legt Stengs uit. Elke uitvoering van een ritueel moet het voorgaande overtreffen.

De vuurwerktraditie is de laatste jaren enorm vergroot, mede door consumentensiervuurwerk. “De voorstanders van het behoud van vuurwerk grijpen terug op de waarde van de traditie: zij hebben, net als hun ouders, altijd (veilig) vuurwerk afgestoken, samen met de buren voor de voordeur bovendien, wat de sociale cohesie verhoogt. Zij koesteren deze warme herinneringen en willen de traditie daarom graag aan nieuwe generaties overdragen.”

Lees verder in NRC (voor abonnees, 31 december 2025).