VITALGREENHOUSE

Greenhouses as Vital Landscapes: Sustainability, Relationality, and the Future of Food

VITALGREENHOUSE is een vijfjarig, door de European Research Council (ERC) gefinancierd onderzoeksproject (2024–2029) dat antropologische en etnografische inzichten toevoegt aan de complexe wereld van industriële glastuinbouw. In het project onderzoeken we hoe teeltpraktijken, niet-menselijke interacties en technologische systemen samen de voedselproductie in Europa vormgeven, van de kwekerijen in Nederland tot de kassen in Zuid-Spanje.

Het project stelt de vraag: hoe wordt duurzaamheid binnen de kassen op verschillende en soms concurrerende manieren opgevat en toegepast? Om deze vraag te beantwoorden wordt een combinatie van multisited etnography en more-than-human etnography ingezet, oftewel etnografisch onderzoek op meer dan één plek tegelijk, waarbij niet alleen mensen maar ook andere levende entiteiten worden bestudeerd.

Tuinbouwkassen als vitale landschappen

Het onderzoeksteam vergelijkt hoe duurzaamheid wordt verbeeld en uitgedragen in twee Europese centra van industriële glastuinbouw: Nederland en Spanje. VITALGREENHOUSE verzet zich tegen het idee van tuinbouwkassen als ingeperkt en gecontroleerd, en conceptualiseert ze in plaats daarvan als ‘vitale landschappen’: levende plekken vol experiment, die transformeren en getransformeerd worden door hun omgeving.

In plaats van de kas te zien als een technologische oplossing, of duurzaamheid te beschouwen als een universele waarde, brengt de benadering van Ibáñez Martín verschillende aspecten samen die meestal gescheiden worden gehouden. Denk aan de manier waarop telers nieuwe technologieën moeten implementeren, samenwerkingen met niet-menselijke actoren zoals bestuivende bijen, en de vraag wat duurzame teelt betekent in een omgeving waarin giftige stoffen verweven zijn met het dagelijks leven.

Nieuwe perspectieven op een veranderende planeet

VITALGREENHOUSE plaatst kassen in een langere geschiedenis van menselijke relaties met het milieu, en verbindt vragen over landschapsuitbuiting, digitalisering en menselijk en niet-menselijk werk. Het innovatieve concept van vitale landschappen biedt een nieuw kritisch perspectief op planetaire transformaties en draagt bij aan theoretische debatten binnen de kritische infrastructuurstudies, multispecies-relaties en dekoloniaal denken.

Het project VITALGREENHOUSE haakt aan bij de doelstelling van het Meertens Instituut om onderzoek te doen niet alleen naar cultuur in Nederland, maar ook naar cultuur in ‘de wereld’ zoals gerelateerd aan Nederland, en sluit aan bij onderzoek naar klimaat en klimaatontwikkeling, specifiek de onderzoekslijn ‘Shifting relationships between humans and other-than-humans.’

Looptijd: mei 2024 – mei 2029